3

Αιγαίο: Θανάσιμη ομπρέλα αεράμυνας

Αντιαεροπορική Άμυνα: Συστήματα μικρού βεληνεκούς

3

Αντιαεροπορική Άμυνα: Συστήματα μικρού βεληνεκούς

Στον τομέα των αντιαεροπορικών συστημάτων κατευθυνόμενων βλημάτων μικρού βεληνεκούς η Ελλάδα διαθέτει συνολικά 75 συστήματα, εκ των οποίων 25 Tor-M1, 19 Osa-AK, 20 Osa-AKM και 11 Crotale NG.

Η σύμβαση, ύψους $ 552.000.000, για την προμήθεια 21 Tor-M1 υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 1999. Οι παραδόσεις ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 1999 και ολοκληρώθηκαν τον Μάρτιο του 2001. Εντωμεταξύ, το 2000 υπογράφηκαν δύο νέες συμβάσεις, συνολικού ύψους $ 300.000.000, για την προμήθεια έξι και τεσσάρων συστημάτων, αντίστοιχα, του ίδιου τύπου. Εξ’ αυτών έξι παραδόθηκαν στην Κύπρο, ως αντάλλαγμα για τη μεταφορά των S-300 PMU-1 στην Ελλάδα, ενώ τέσσερα παραχωρήθηκαν στην Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) για την εγγύς αντιαεροπορική προστασία των S-300 PMU-1 (τα δέκα συστήματα παρελήφθησαν την περίοδο 2000-2002). Κατόπιν της πολιτικής θύελλας που προκλήθηκε σχετικά με την αγορά των Tor-M1 και ιδιαίτερα από την αδυναμία της Ρωσίας να διασυνδέσει τα συστήματα Tor-M1 και S-300 PMU-1 μεταξύ τους, αλλά και με το ελληνικό δίκτυο αεράμυνας, Ελλάδα και Ρωσία ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις (Απρίλιος του 2004) για την επίλυση των παραπάνω ζητημάτων. Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν έναν χρόνο αργότερα, τον Απρίλιο του 2005, και οι δύο χώρες συμφώνησαν και υπέγραψαν την αναδιαπραγμάτευση της αρχικής σύμβασης. Με τη νέα σύμβαση, που υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2004, η Ρωσία δεσμεύτηκε να υλοποιήσει, εντός 6-18 μηνών τα εξής: (α) Διασύνδεση όλων των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων, που βρίσκονται σε υπηρεσία από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μεταξύ τους και με το ελληνικό δίκτυο αεράμυνας (β) Δωρεάν παραχώρηση επτά αντιαεροπορικών συστημάτων Osa-AK με ενσωματωμένο σύστημα αναγνώρισης φίλου ή εχθρού (IFF) (γ) Δωρεάν παραχώρηση 12 συστημάτων IFF για τον εξοπλισμό των ισάριθμων συστημάτων τύπου Osa-AK, τα οποία αποκτήθηκαν από τη Γερμανία το 1992 (δ) Δωρεάν παραχώρηση 180 βλημάτων 9Μ33Μ3 για χρήση από τα Osa-AKΜ και ανακατασκευή, για την επέκταση του επιχειρησιακού ορίου ζωής, των 395 ήδη διαθέσιμων 9Μ33Μ2 και (ε) Δωρεάν παραχώρηση 50 θερμικών διόπτρων 1PN79-1 για τον εξοπλισμό ισάριθμων αντιαρματικών συστημάτων Kornet-E. Το 1999, εκτός των 25 συστημάτων η Ελλάδα παρέλαβε και 368 βλήματα 9Μ331 μέγιστου βεληνεκούς 12 χιλιομέτρων (παρελήφθησαν την περίοδο 1999-2000), ενώ το 2000 παραγγέλθηκαν άλλα 250 βλήματα, τα οποία παρελήφθησαν την περίοδο 2000-2002. Από τα 368 βλήματα της σύμβαση του 1999 μια ποσότητα της τάξεως των 100 περίπου βλημάτων παραδόθηκαν στην Κύπρο μαζί με τους έξι εκτοξευτές.

Τα πρώτα 12 Osa-AK παραχωρήθηκαν από τη Γερμανία το 1992 και παρελήφθησαν το 1994, μαζί με 924 βλήματα 9M33Μ2 μέγιστου βεληνεκούς 10 χιλιομέτρων. Το 1998 αγοράστηκαν από τη Ρωσία και παρελήφθησαν 20 συστήματα (16 της αρχικής σύμβασης συν τέσσερα κατόπιν της ενεργοποίησης του σχετικού δικαιώματος προαίρεσης), της βελτιωμένης έκδοσης Osa-AKM, μαζί με 500 βλήματα 9M33Μ2. Τον Απρίλιο του 2005 η Ρωσία συμφώνησε στη δωρεάν παραχώρηση επτά επιπλέον συστημάτων Osa-AK, τα οποία παρελήφθησαν στις αρχές του 2007 μαζί με 180 βλήματα 9Μ33Μ3 μέγιστου βεληνεκούς 15 χιλιομέτρων για χρήση από τα Osa-AKΜ. Επίσης αποφασίστηκε και η ανακατασκευή, για την επέκταση του επιχειρησιακού ορίου ζωής, των 1.424 διαθέσιμων βλημάτων 9Μ33Μ2 αν και σύμφωνα με ορισμένες πηγές η ανακατασκευή αφορούσε μόνον 395 βλήματα. Μαζί με τους εκτοξευτές η Ελλάδα παρέλαβε, το 1992, ένα ραντάρ έρευνας αέρος Long Track και ένα P-15/Flat Face-A, 19 οχήματα διοίκηση BTR-60PU-12 και ένα όχημα MT-LB. Από τα 19 οχήματα διοίκησης τα τρία παραχωρήθηκαν από τη Γερμανία το 1991 και παρελήφθησαν το 1992, ενώ τα υπόλοιπα 16 αγοράστηκαν από τη Ρωσία το 1998 και παρελήφθησαν το ίδιο έτος.

Η σύμβαση, ύψους $ 266.000.000, για την προμήθεια 11 συστημάτων τύπου Crotale NG (Nouvelle Generation) υπογράφηκε τον Ιούνιο του 1999. Οι παράδοση των συστημάτων ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2002 και ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 2002. Μέχρι την έλευση των νέων συστημάτων η Γαλλία παραχώρησε, για εκπαιδευτικούς σκοπούς, τέσσερα συστήματα, τα οποία επεστράφησαν το 2002 (είχαν παραληφθεί από την Ελλάδα το Σεπτέμβριο του 2000). Από τα 11 συστήματα, δύο χρησιμοποιεί το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ), ενώ τα υπόλοιπα εννέα συστήματα χρησιμοποιεί η Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ). Μαζί με τα 11 συστήματα η Ελλάδα παρέλαβε και 176 βλήματα τύπου VT-1 μέγιστου βεληνεκούς 11 χιλιομέτρων.

Στον τομέα των αντιαεροπορικών συστημάτων κατευθυνόμενων βλημάτων μικρού βεληνεκούς η Τουρκία διαθέτει 86 συστήματα Rapier. Τα πρώτα 36 συστήματα τύπου Rapier-FSB1 (Field Standard B1) αγοράστηκαν το 1983, μαζί με 12 ραντάρ ελέγχου πυρός DN-181 BlindFire και 750 βλήματα της έκδοσης Rapier Mk.1 μέγιστου βεληνεκούς 8,2 χιλιομέτρων. Το κόστος του προγράμματος ανήλθε στα $ 146.000.000, ενώ συστήματα και βλήματα παραδόθηκαν την περίοδο 1983-1985. Το 1985 αγοράστηκαν άλλοι 36 εκτοξευτές, μαζί με 12 ραντάρ και άλλα 750 βλήματα (πιθανότατα ασκήθηκε το δικαίωμα προαίρεσης της αρχικής σύμβαση). Οι παραδόσεις ξεκίνησαν το 1986 και ολοκληρώθηκαν το 1988. Στις αρχές του 1995 οι ΗΠΑ παραχώρησαν δωρεάν στην Τουρκία δωρεάν άλλους 14 εκτοξευτές, μαζί με 13 ραντάρ και 515 βλήματα Rapier Mk.1 (συστήματα και βλήματα παρελήφθησαν το 1996). Επρόκειτο για συστήματα, τα οποία είχαν αγοράσει οι ΗΠΑ το 1985 για την προστασία των αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Τουρκία. Το 1996 αποφασίστηκε η αναβάθμιση των 72 συστημάτων Rapier-FSB1 και έξι από τους 14 εκτοξευτές που παραχωρήθηκαν από τις ΗΠΑ στο επίπεδο Rapier-2000. Το συμβόλαιο, αξίας $ 100.000.000, υπογράφηκε το 1996 και οι εργασίες αναβάθμισαν διήρκεσαν από το 1997 έως το 2002. Το 2002 και με κόστος $ 130-150.000.000, αγοράστηκαν 840 βλήματα της αναβαθμισμένης έκδοσης Rapier Mk.2B, τα οποία παραδόθηκαν την περίοδο 2002-2010. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στην έκδοση Rapier Mk.2B το βλήμα έχει διττό ρόλο (αντιαεροπορικό και αντιαρματικό), ενώ σύμφωνα με ορισμένες πηγές οι οκτώ μη-αναβαθμισμένοι εκτοξευτές Rapier-FSB1 έχουν αποσυρθεί ή διατηρούνται σε υπηρεσία σε εκπαιδευτικό ρόλο.

Τελευταία ενημέρωση ΙΑΝ. 01, 1970