3

Η Άμυνα των Ελληνικών Νήσων

Η Άμυνα των Ελληνικών Νήσων: Αποβατικές Ενέργειες & Τακτικές Άμυνας

3

Η Άμυνα των Ελληνικών Νήσων: Αποβατικές Ενέργειες & Τακτικές Άμυνας

Tο πλεονέκτημα των αποβατικών δυνάμεων είναι ο αιφνιδιασμός και η εξαπόλυση επίθεσης στο αδύναμο σημείο της εχθρικής άμυνας, με σκοπό να διευρύνουν το προγεφύρωμα και να δεσμεύσουν ευρύτερη περιοχή. Σκοπός του επιτιθέμενου, είναι να αναγκάσει τον αμυνόμενο να διασπείρει τις δυνάμεις του και  να τις μετακινήσει σε άλλη κατεύθυνση από εκείνη της ακτής αποβάσεως, ώστε να  εγκλωβισθούν οι αμυνόμενοι σε συγκεκριμένη περιοχή και να μη μπορούν να κινηθούν σε άλλη απειλούμενη περιοχή.

Επιπλέον επιδίωξη, είναι να αναγκάσει τον αμυνόμενο να σπαταλήσει τις δυνάμεις του σε μια αναποτελεσματική άμυνα, που θα είναι ευάλωτη σε περιοχές που θα ενεργήσει ο επιτιθέμενος. Ως αναποτελεσματική μορφή άμυνας,  συνήθως θεωρείται αυτή που επιδιώκει να οχυρώσει υπερβολικά πολλές περιοχές της ακτογραμμής αλλά παράλληλα αφήνει αφύλακτες ακτές. Αντίθετα, η σύγχρονη αντίληψη αφορά μια ευέλικτη μορφή άμυνας, με σύγχρονα οπλικά συστήματα, που θα μπορούν να μεταφερθούν εύκολα στην περιοχή που αποφασίσει να επιχειρήσει η αποβατική δύναμη.

ΠΡΟΓΕΦΥΡΩΜΑ

Η δημιουργία προγεφυρώματος, δηλαδή η κατάληψη μιας λωρίδας ακτής για να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια για αποβίβαση άλλων δυνάμεων,  είναι η προϋπόθεση για να συνεχισθεί η αποβατική ενέργεια και να καταληφθούν οι αντικειμενικοί σκοποί, όπως το υπόλοιπο νησί, ζωτικές εγκαταστάσεις (αεροδρόμιο, λιμάνι, ραντάρ κ.α.). Σκοπός των αποβατικών δυνάμεων, είναι να δημιουργήσουν προγεφύρωμα από το σημείο μηδέν, σε μια φάση όπου θα υπάρχουν βαριές δυνάμεις, με άρματα μάχης και πυροβολικό και θα προωθούνται στο εσωτερικό της τοποθεσίας απόβασης. Σε όλη τη διάρκεια της επιχείρησης αλλά ειδικά στη φάση που οι δυνάμεις κινούνται από τα αποβατικά πλοία στην ακτή, ο κίνδυνος είναι μεγάλος και η όλη επιτυχία στηρίζεται στη δυνατότητα συνεργασίας της αντιαεροπορικής άμυνας και της ναυτικής απομόνωσης της περιοχής.

  

Η διεξαγωγή της αποβατικής ενέργειας από αποστάσεις πέραν της δυνατότητας οπτικής παρατήρησης από τον αμυνόμενο ή ακόμη και πέραν της δυνατότητας εντοπισμού από παράκτια ραντάρ (over the horizon), είναι μια σύγχρονη τεχνική που επιτρέπει τον αιφνιδιασμό. Για να επιτευχθεί  απαιτείται ταχύτητα και την ευελιξία με την αξιοποίηση σύγχρονων μέσων μεταφοράς όπως τα αερόστρωμνα (hovercraft) ή και σε συνδυασμό με την μεταφορά δυνάμεων με ελικόπτερα. Η δυνατότητα αυτή προφυλάσσει τα πλοία αποβάσεως και τα πλοία συνοδείας και προσδίδει τακτικό πλεονέκτημα. 

ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΚΤΗΣ

Η παλιότερη διεθνής αντίληψη στην τοποθέτηση των δυνάμεων για την άμυνα ακτών, επέβαλε τη γραμμική σχεδόν διάταξη στις πιθανές ακτές αποβάσεως, όπως για παράδειγμα το γερμανικό μοντέλο επί των γαλλικών ακτών, κατά την διάρκεια του Β’ΠΠ. Οι δυνάμεις οργανώνονταν στατικά, με οχυρώσεις ικανές να αντέξουν στα πυρά του ναυτικού πυροβολικού και των οπλικών συστημάτων του πρώτου τουλάχιστον κύματος των επιτιθέμενων. Τα μικρά οχυρωματικά έργα δυνάμεως συνήθως ομάδας ή διμοιρίας αποτελούσαν τμήματα μιας ευρύτερης δύναμης επιπέδου τάγματος και επικοινωνούσαν μεταξύ τους με ορύγματα συγκοινωνίας και δίκτυα επικοινωνιών.

Η άμυνα ήταν «εμπροσθοβαρής», δηλαδή η κύρια δύναμη βρίσκονταν στο έμπροσθεν τμήμα του πεδίου της μάχης με λίγες εφεδρείες πίσω τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η κύρια ευθύνη σε επιχειρησιακό επίπεδο να μεταβαίνει στους μικρούς ηγήτορες των έμπροσθεν κλιμακίων, που είχαν άμεση επαφή με το πεδίο της μάχης. Από τη μελέτη της γερμανικής άμυνας στις γαλλικές ακτές, προκύπτουν μια σειρά συμπερασμάτων που επικεντρώνονται στην οργάνωση του εδάφους στις ακτές, με ναρκοπέδια, παγίδες και συρματοπλέγματα. Η παράκτια άμυνα περιλάμβανε βαριά πυροβόλα για χρήση εναντίον πλοίων (τότε δεν υπήρχαν κατευθυνόμενα πυραυλικά συστήματα). Οι διοικήσεις λόχων ήταν σε απόσταση 500μ. περίπου από την πρώτη γραμμή ενώ οι διοικήσεις ταγμάτων ήταν σε βάθος 1000μ., κοντά στην εφεδρεία ώστε να επεμβαίνουν άμεσα. Τα κενά μεταξύ των πιθανών ακτών αποβάσεως καλύπτονταν με αναγνωριστικές περιπόλους, ενώ οι ισχυρές εφεδρείες βρίσκονταν σε μεγαλύτερο βάθος.

Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΗ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΥΠΕΡΑΡΙΘΜΟΥ ΟΓΚΟΥ ΑΚΑΤΟΙΚΗΤΩΝ ΝΗΣΙΔΩΝ ΚΑΙ ΒΡΑΧΟΝΗΣΙΔΩΝ.

Στην σημερινή διεθνή πρακτική εφαρμόζεται η τοποθέτηση μιας δύναμης στο κέντρο του νησιού ή την παράκτια περιοχή, και εφαρμογή τακτικής επιτήρησης  από τις ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις της περιοχής. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετείται και μικρός αριθμός αεροσκαφών επί της νήσου. Η τελευταία τακτική προϋποθέτει ότι υπάρχουν δυνατότητες μετακίνησης των δυνάμεων από το κεντρικό σημείο στην απειλούμενη περιοχή.

Η δυνατότητα μεταφοράς δυνάμεων από κεντρικά σημεία σε ακτές ή από ακτή σε άλλη ακτή ή από το ένα νησί στο άλλο ή από τον ηπειρωτικό χώρο στο απειλούμενο νησί, γίνεται πιο αποτελεσματική με τα κατάλληλα μέσα, όπως αερόστρωμνα, ελικόπτερα μεταφοράς, ταχύπλοα ή ακόμη και με την κατασκευή βοηθητικών λιμένων ή δρομολογίων εγκάρσιων, τα οποία θα δώσουν τη δυνατότητα ταχείας μεταφοράς στην απειλούμενη περιοχή. Με τον τρόπο αυτό διαφοροποιείται η αναλογία δυνάμεων στην απειλούμενη περιοχή υπέρ του αμυνόμενου. Η εν λόγω τακτική μπορεί επίσης να εφαρμοσθεί και σε περιοχή αεραποβάσης, που απειλείται από αεραγήματα ή αερομεταφερόμενες δυνάμεις με ελικόπτερα. Αν η ευέλικτη αυτή άμυνα επί της νήσου συμπληρωθεί σωστά με την«εξωτερική ασπίδα» από ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις, μπορεί ακόμη και να αποφευχθεί η προσέγγιση των εχθρικών δυνάμεων. 

 ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΒΡΑΧΟΝΗΣΙΔΑΣ

Η κατάληψη βραχονησίδας δεν αφορά μια μεμονωμένη ενέργεια, παρά τη μικρή δύναμη που αρχικά χρησιμοποιείται, αλλά αποτελεί μέρος γενικότερου σχεδίου όπως στην περίπτωση των Ιμίων, που σκοπός ήταν η δημιουργία εντυπώσεων στην διεθνή σκηνή. Η περίπτωση της κατάληψης βραχονησίδων, σε οποιαδήποτε μορφή παρουσιασθεί, είτε σε περίοδο κρίσης όπως των Ιμίων, είτε σε περιόδους μεγαλύτερης έντασης, είτε σε ευρεία αντιπαράθεση, έχει ορισμένα σταθερά χαρακτηριστικά. Κατ’ αρχήν γίνεται για να εξυπηρετηθούν τα μακροπρόθεσμα στρατηγικά συμφέροντα του εισβολέα και όχι μόνο για να αποκτηθούν εδαφικά κέρδη. Η ενέργεια γίνεται αφού προηγηθεί σταδιακή όξυνση με προκλήσεις ή κατασκευασμένες ενέργειες που θα οδηγήσουν στην επέμβαση και θα «δικαιολογηθεί» στη διεθνή σκηνή.  Η ίδια η ενέργεια κατάληψης μετά τη προκαταρκτική φάση, γίνεται με συνδυασμό σχεδίου παραπλάνησης και αιφνιδιασμού.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΚΑΘΙΣΤΑΝΤΑΙ ΔΥΣΧΕΡΗΣ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΠΑΡΑΛΙΑ.

Είναι κλασσική ενέργεια η εκτέλεση της κατάληψης από μικρό τμήμα καταδρομέων με ελαστική λέμβο που αποβιβάζεται από μεγαλύτερο πλοίο ή που αποβιβάζεται από μεταφορικό ελικόπτερο. Οι συνθήκες που προτιμούνται είναι περιορισμένης ορατότητας, νύχτα και γενικά όταν επικρατούν οριακές καιρικές συνθήκες. Η περίπτωση των Ιμίων δείχνει μια χαρακτηριστική περίπτωση ενέργειας, όπου οι συνθήκες του περιβάλλοντος ήταν πολύ ευνοϊκές για τον εισβολέα.

ΤΑΚΤΙΚΕΣ ΑΜΥΝΑΣ ΒΡΑΧΟΝΗΣΙΔΑΣ

Σε ότι αφορά τους τρόπους άμυνας των βραχονησίδων, είναι γεγονός ότι είναι αδύνατη η συνεχής φύλαξη των χιλιάδων βραχονησίδων του Αιγαίου με την παρουσία δυνάμεων. Σε όλο τον κόσμο, η αποτροπή και η αντιμετώπιση τυχόν εισβολέα, στηρίζεται με τρεις άξονες: Πληροφορίες, Επιτήρηση και Σύστημα Χειρισμού Κρίσεων. Η ενδυνάμωση των υπηρεσιών πληροφοριών και η επιτήρηση με σύγχρονα μέσα, αποτελεί τη μόνη λύση. Το σύστημα πληροφοριών θα πρέπει να εντοπίσει τις αρχικές κινήσεις, να τις αναλύσει, και σε συνεργασία με το σύστημα χειρισμού κρίσεων να εξαχθούν τα κατάλληλα συμπεράσματα – εκτιμήσεις, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για τη λήψη απόφασης.

Τα ραντάρ επιτηρήσεως επιφανείας, συνεργάζονται με τα αεροσκάφη επιτήρησης, και τα ελικόπτερα εντοπισμού στόχων επιφανείας αλλά και υποβρυχίων. Όλα τα μέσα στρέφονται στην αποτροπή του επίδοξου εισβολέα να πατήσει το πόδι του στη βραχονησίδα. Όταν γίνουν αντιληπτοί οι αντικειμενικοί σκοποί του εχθρού, τοποθετείται δύναμη φίλια στη βραχονησίδα, με συγκεκριμένες οδηγίες, που δεν μπορεί να είναι άλλες από την προσβολή του εισβολέα. Εννοείται ότι μέχρι την  τοποθέτησης της δύναμης, έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί όλα τα μέσα αποτροπής, που δίνουν χρόνο για αποθάρρυνση του εχθρού αλλά και για διπλωματική επίλυση του θέματος.

ΤΟ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΕΥΝΟΕΙ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΕΠΙΛΕΚΤΩΝ ΑΕΡΟΚΙΝΗΤΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΕΝΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ.

Αν παρόλα αυτά ο εχθρός κατορθώσει να καταλάβει τη βραχονησίδα, που σημαίνει ότι ήδη πρόσβαλε τα φίλια τμήματα που βρίσκονται επί αυτής, τότε θα πρέπει να γίνει άμεση ανακατάληψη από τμήματα καταδρομών που βρίσκονται σε ετοιμότητα ή προσβολή από αεροσκάφη και ναυτικό πυροβολικό. Στην όλη επιχείρηση που συνήθως κινείται μεταξύ πολέμου χαμηλής έντασης και κρίσης, γίνεται η απαραίτητη χρήση μεγάλων ναυτικών μονάδων και αεροσκαφών, μόνο στο βαθμό που απαιτείται, ώστε να επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα χωρίς να κλιμακωθεί υπέρμετρα η αντιπαράθεση.

Οποιαδήποτε συγκέντρωση μεγάλου αριθμού πολεμικών μέσων στη περιοχή, θα πρέπει να αποφεύγεται γιατί θα αποδυναμώσει άλλες περιοχές στις οποίες επίσης μπορεί να ενεργήσει ο αντίπαλος, από τη στιγμή που διαθέτει την πρωτοβουλία των κινήσεων αλλά και τις ανάλογες δυνάμεις για να πραγματοποιήσει επίθεση. Για το λόγο αυτό το σύστημα επιτήρησης θα πρέπει να βρίσκεται συνεχώς σε επαγρύπνηση σχετικά με τις περιοχές που έχει στρατηγικό ενδιαφέρον ο εχθρός και στις οποίες θα μπορούσε να ενεργήσει. Από τα προαναφερθέντα αποδεικνύεται ότι στην περίπτωση των Ιμίων η αντιμετώπιση της απειλής έγινε με ακριβώς αντίθετες ενέργειες που οδήγησαν δυστυχώς στα γνωστά αποτελέσματα.

 

Τελευταία ενημέρωση ΙΑΝ. 01, 1970